Образуйте простую форму сравнительной и превосходной степеней прилагательных. Поставьте ударение.

Красивый — красивее, красивейший
Приятный — приятнее, приятнейший
Счастливый — счастливее, счастливейший
Спокойный — спокойнее, спокойнейший
Удобный — удобнее, удобнейший
Ужасный — ужаснее, ужаснейший
Прекрасный — прекраснее, прекраснейший
Прилежный — прилежнее, прилежнейший
Причудливый — причудливее, — причудливейший
Привлекательный — привлекательнее, привлекательнейший
Презрительный — презрительнее, презрительнейший
Старый — старее (старше), старейший
Искусный — искуснее, искуснейший
Свободный — свободнее, свободнейший
Дорогой — дороже, — дорожейший
Сухой — суше, — сушейший
Твёрдый — твёрже, твердейший
Богатый — богаче, богатейший
Крутой — круче, крутейший
Густой — гуще, густейший
Простой — проще, простейший
Толстый — толще, —Толстейший
Чистый — чище, чистейший
Громкий — громче, —
Мелкий — мельче, —
Горький — горчайший (сравнит. — горчее)
Сладкий — слаще, сладчайший
Мягкий — мягче, мягчайший
Лёгкий — легче, легчайший
Долгий — дольше, —
Ранний — раньше, —
Тонкий — тоньше, тоньчайший
Далёкий — дальше, дальнейший
Малый — меньше, —
Плохой — хуже, худший
Хороший — лучше, лучший

Сравните предметы по заданному признаку. Составьте предло­жения. Подчеркните прилагательные как члены предложения.  

• Лёд и вода, платина и золото, молоко и сливки — сравнение по весу.
• Юпитер и Земля, океан и море — по величине.
• Волга и Амазонка, анаконда и сетчатый удав — по длине.
• Сириус и Полярная звезда — по яркости.
• Родниковая и речная вода — по чистоте.   
• Растительность тундры и тайги — по густоте.

Ազգանունը այն է, որ դրվում է մի գերդաստանի ամբողջ սերնդի  կամ սերունդների վրա և կարող է դարեդար շարունակվել: Կան ազգեր, որոնք հայրանվան վրա կանգնում են և ազգանվան չեն անցնում, այսպես էին թուրքերը և պարսիկները և միայն վերջին քսանամյակում անցան ազգանվան: Արաբները ունեին մի տարօրինակ սովորություն, որ միայն նրանց էր հատուկ՝ ենթադրենք մի Հասան է լինում Հյուսեինի որդի, ուստի լինում է Հասան-իբնի-Հյուսեին, եթե Բաղդադից է լինում՝ Հասան-իբնի-Հյուսեին-էլ Բաղդադի, ասենք մականունը ֆաթթահ է, ավելացվում է և դա, ունի որդիներ, ասենք՝ Ալի, Մուսթաֆա, Սուլեյման, դառնում է ՝ Հասան-իբնի-Հյուսեին-էլ Բաղդադի-ապու-Ալի-ապու-Մուսթաֆա-ապու-Սուլեյման-ֆաթթահ և այլն: Նրանց մոտ անունները կարծես ընդգրկում են ողջ ցեղաբանությունը:

Արաբական սովորությունը քիչ-քիչ կամ մասամբ տարածվեց հպատակ կամ կրոնակից ցեղերի վրա, օրինակ` Մադագասկարի թագավորներից մեկը կոչվում է Անդրիանամպոյինիմերինա: Իսպանացիք էլ սիրում են կազմել երկար անուններ: Մի առակ կա. Հարավային Ամերիկայում մի իսպանացի գիշերը անտառում կորցրել է ճանապարհը: Ստիպված թակում է մի անգլիացու դուռը և խնդրում է, որ իրեն թույլ տա գիշերել: Անգլիացին մութ տեղը պատուհանը բաց արած հարցնում է՝ ո՞վ է: Իսպանացին պատասխանում է. –Ֆերնանդո-Դելլոս-Վեստոս-Սերվանդես-Դելլոս-Մինկոս-Սանթա-Կուզենո-Դելլոս-Անտիղոնոս:
-Մեր տունը փոքր է, այդքան մարդու տեղ չկա,-ասում է անգլիացին և պատուհանը փակում:
Ուրիշ ազգեր ճանաչում են անուն, հայրանուն և ազգանուն. օրինակ` չինացիք, որոնց բառերը շատ կարճ են, հետևում են այս սովորությանը: Հիշենք չինական անուններից`Կոն Ֆու-ցի, Լի Հունգ-չանգ, Սուն Յան-ցեն, Շի Հոանկ-թի, Շուն Յու-յուե և այլն: Սրանց մեջ առաջին վանկը ազգանունն է, երկրորդը` հայրանունը և երրորդը`անունը: Ռուսաց մեջ էլ, ինչպես հայտնի է, գործածական է անունով և հայրանունով ազգանուն. օրինակ` Իվան Ֆեոդորովիչ Պալիև և այլն:
Եվրոպացիք լայնորեն օգտագործում են ազգանունը: Անունը ֆրանսիացոց մեջ այնքան անարժեք բան է, որ անուն ասելով հասկանում են ազգանուն, իսկ անվան համար գործ են ածում փոքր անուն: Մի անձ կարող է ունենալ 3-4 անուն, բայց մի ազգանուն:
Այս ընդհանուր ծանոթություններից հետո մասնավորենք մեր խոսքը հայոց ազգանունների վրա:
Հին հայոց մեջ հասարակ ժողովուրդը երևի գործածում էր անուն-հայրանուն, իսկ ազնվականները կրում էին ազգանուն: Ազգանունները հնագույն շրջանում ձևանում էին ունի մասնիկով, որ ավելի ուշ դարձավ եան (յան). 6-րդ դարում հայերը պարսիկներից վերցնում են հոգնակի ան, եան, յան մասնիկը և դարձնում են նրանց նման ազգանուն: Սա պարսկական ազդեցության շրջանն է: Արաբների ժամանակ ազգանունները վերանում են, ըստ որում իշխանական ցեղերը ջնջվում են: Ավելի ուշ՝ թյուրքերի ժամանակ, նույնիսկ ազգանուն չկա: Տաճկաստանում, իմ մանկության ժամանակ, հայրանունն էր գործածվում ազգանվան ձևով. օրինակ՝ ես դպրոցում արձանագրված էի Հրաչյա Հակոբյան (հորս անունով) և խոսակցության մեջ հաճախ կրճատ ձևով ասում էին Հրաչյա Հակոբ: 1888 թվին դպրոց մտավ ազգանվան դրությունը։ Հոգաբարձությունը պատվիրեց բոլորիս, որ տուն գնանք և մեր ծնողներից հարցնելով ու իմանալով՝ ազգանուն բերենք: Ընդհանրապես աշակերտները իրենց պապի անունը դարձրին ազգանուն, ուրիշները մի ինչ-որ մականուն և այլն: Հետաքրքիր է իմ ազգանվան պատմությունը: Ես տուն գնացի ու հարցրի, թե մեր ազգանունը ինչ է: Հայրս առաջարկեց վերցնել իր հոր անունը՝ Հարություն և կոչվել Հարությունյան: Ես այն ժամանակ 12 տարեկան էի, բայց արդեն ունեի ինչ-որ լեզվական ճաշակ: Իմ ճաշակով անունից կազմված ազգանունը հաճելի չէր, ուստի մերժեցի Հարությունյանը և ուրիշ բան ուզեցի: Հորաքույրս ասաց, որ իրենց ցեղը Ռոտոսթոյում կոչվել է Հյուպրյուք օղլու, ուստի առաջարկեց գրել Հյուպրուքյան: Ես այն ժամանակ Հյուպրուք բառի ծագումը չգիտեի, չգիտեի, թե դա էլ անուն է Հյուպերիք, որ շատ քիչ է գործածվում: Երևանում մի քանի տարի առաջ եղել է Հյուպերիք անունով մեկը: Ես չհավանեցի նաև Հյուպերիքյան ազգանունը և մերժեցի: (Կոստանդնուպոլսում     մականունը հաճախ շփոթում են ազգանվան հետ և փոխանակ ասելու ազգանուն, ասում են մականուն, թյուրքերեն՝  լաղաբ, այսինքն՝ փուտանուն): Ես հորս հարցրի, թե քեզ ինչ ծաղրական անուն են տալիս, նա ասաց.«Ինձ ասում են Կռճին Ակոբ»: Ես հավանեցի այս անունը և վերցրի Կռճինյան ազգանունը, որի իմաստը անծանոթ էր: Ներկայացա հոգաբարձությանը և ասացի, թե իմ ազգանունն է Կռճինյան: Հոգաբարձուներից մեկն ասաց, թե  Կռճին բառ չկա, պետք է լինի Կռճիկ և ազգանունս շինեցին Կռճիկյան: Ընկերներս շարունակ ծաղրում էին ինձ կոչելով կռճիկ, մռճիկ, տռճիկ, խռճիկ, բռճիկ: Տարին լրացավ, տարրական դպրոցը ավարտեցի և մտա միջնակարգ: Ես կռճիկից ձանձրացած, որոշեցի փոխել ազգանունս: Կռճիկ բառի գրաբարն է աճառ, որն ինձ շատ բարեհնչյուն թվաց և ազգանունս դարձրի նոր դպրոցում՝ Աճառյան, որն ընդունեց նաև հայրս:

Սրանից 42 տարի առաջ, Էջմիածնի ճեմարանում, երբ ես այս դեպքը պատմեցի, Մանուկ Աբեղյանը ծիծաղելով ասաց.«Մի տաճկահայ չտեսանք, որ շինծու ազգանուն չունենար»: Ճիշտ է, բայց  Աբեղյանի ազգանունն էլ շինծու է: Նա նախապես կոչվել է Աղբեղյան, այսինքն թյուրքերեն բառով «սպիտակ բեղավորյան»: Աբեղյանը անդուրեկան է գտել իրավամբ Աղբեղյանը, միջից ղ-ն հանել է և դարձրել է Աբեղյան, որ հին հայոց նախարարական տոհմերից մեկի անունն է:

Armenia is my homeland. It is a small country in the South Caucasus region of Eurasia. Armenia has a rich history and beautiful nature.

Geography

Armenia is a landlocked country. It is surrounded by Georgia to the north, Azerbaijan to the east, Iran to the south, and Turkey to the west. The capital city is Yerevan. Other important cities are Gyumri, Vanadzor, and Kapan. The country has mountains, rivers, and lakes. The highest point is Mount Aragats.

Population

Armenia has about 3 million people. Armenians are proud of their language, Armenian, and their culture.

Symbols

Armenia has many symbols. The national flag has three colors: red, blue, and orange. The national emblem shows an eagle and a lion. The national flower is the apricot blossom.

Cultural Heritage

Armenia has a very old culture. It was the first country in the world to adopt Christianity as a state religion in 301 AD. Armenia is famous for its churches, monasteries, music, dances, and traditional food.

Famous Armenians

Armenians have contributed a lot to the world. Some famous Armenians are:

• Hovhannes Shiraz – poet
• Sergei Parajanov – filmmaker
• Charles Aznavour – singer
• Tigran Petrosian – chess champion

My Love for Armenia

I love Armenia because of its mountains, rivers, and beautiful cities. I am proud of its history, culture, and people. I want to protect my homeland and share its beauty with the world.

(Vocabulary)

Վարժություն 1:

Լրացրու դատարկ տեղերը ճիշտ բառերով (Homeland, Armenia, Capital, Flag, Population):

1. My ___Homeland___ is Armenia.
2. The __Capital____ of Armenia is Yerevan.
3. Armenia has about 3 million ___Population___.
4. The national ___Flag___ has three colors: red, blue, and orange.
5. I love my __Armenia____ because it has mountains and rivers.

Վարժություն 2: Իրականություն թե սխալ (True or False)

Նշիր, թե փաստերն իրական են (True) թե սխալ (False):

1. Armenia is a country in Europe.False
2. The capital of Armenia is Yerevan.True
3. The Armenian flag has four colors.False
4. Mount Aragats is the highest mountain in Armenia.True
5. Armenians do not have a national emblem.False

Վարժություն 3:(Questions – Answers)

Պատասխանի՛ր հարցերին՝ օգտագործելով բառապաշարը:

1. What is the capital of Armenia? Yerevan
2. How many people live in Armenia? 3 million Population
3. Name a famous Armenian singer. Charles Aznavour
4. What is the national flower of Armenia? apricot blossom
5. Which countries border Armenia? Georgia, Azerbaijan, Iran, and Turkey

Վարժություն 4: Writing

Գրել և պատմել հայրենիքի մասին՝ օգտագործելով բառապաշարը:

Գրիքը կարդալու ընթացքում կամ հետո կատարի՛ր հետևյալ առաջադրանքները՝

• Բլոգիդ «Իմ գրադարանը» և «Մայրենի»  բաժիններում կարդացածդ գրքի (գրքերի) մասին պատմելիս  անպայման նշի՛ր  բաժինները:
• Ի՞նչ գիրք ես կարդում(վերնագիրը, հեղինակի անունը):

• Վերնագիր «Ավազակի աղջիկը Ռոնյան»
• Հեղինակ Աստրիդ Լինդգրեն

• Քեզ դուր եկած ամենահետաքրքիր հատվածը կամ արտահայտությունը:

Ինձ հատկապես դուր եկավ այն պահը, երբ Ռոնյան առաջին անգամ տեսնում է անտառը և բացականչում. «Աստված իմ, ինչքա՜ն մեծ է աշխարհը»: Այն շատ դիպուկ է նկարագրում այն զգացողությունը, երբ մարդ բացահայտում է նորն ու անծանոթը:

• Առանձնացրո՛ւ հերոսներին, նկարագրի՛ր և բնութագրի՛ր նրանց:

• Ռոնյա – Ավազակապետ Մատիսի դուստրն է: Նա անվախ է, անկախ, բարի և շատ է սիրում բնությունը: Ռոնյան ունի ուժեղ կամք և չի վախենում հակառակվել հորը, եթե զգում է, որ ճշմարտությունն իր կողմն է:
• Բիրկ – Մատիսի թշնամի Բորկայի որդին է: Նա ճարպիկ է, խելացի և հավատարիմ: Չնայած իրենց ընտանիքների թշնամանքին՝ նա դառնում է Ռոնյայի ամենամտերիմ ընկերը:
• Մատիս – Ռոնյայի հայրը, ավազակապետ: Կոպիտ է և բռնկուն, բայց միևնույն ժամանակ չափազանց շատ է սիրում իր աղջկան:

• Գրի՛ր կարծիք կարդացածդ գրքի մասին:

Այս գիրքը ինձ շատ դուր եկավ, որովհետև այնտեղ կան կախարդական էակներ (թզուկներ, անտառային ոգիներ) և մեծ արկածներ։ Այն սովորեցնում է, որ ընկերությունը կարող է հաղթել նույնիսկ ամենամեծ վեճերին։

• Կարդացածդ գիրքը ներկայացրո՛ւ  ռադիոնութի կամ տեսանյութի միջոցով:

Առաջադրանքներ

1. Կատարե՛ք բազմապատկում
   25,15×1000= 25150

1,369×10=13,63
0,001×100=0,1
7,3×1000=7300
0,12×10=1,2
0,1×100=10

461,3×100=46130
0,0045×1000=4,5

• Կատարե՛ք բաժանում

12,64:100=0,1264
5,14:10=0,514
0,01:10=0,001
3,87:100=0,387

5:10=0,5

67,2:100=0,672
12,3:1000=0,123

0,7:10=0,07

• Լուծեք հավասարում

x+3,458=75,124

X=75,124-3,458

x=71,666

x-14,25=2,47

x=2,47+14,25

x=16,72

x+2,5=7,5

x=7,5-2,5

x=5

3,74+x=56,74

X=56,74-3,74

X=53

• Կատարեք գումարում

 
2,458+7,12=9,578

15,36+7,56=22,92

89,11+0,44=89,55

5,909+0,01=5,919

8,5+78,56=87,06

86,35+2,14=88,49

• Կատարեք հանում

7,25-1,36=5,89

45,78-32,14=13,64

65,28-8,65=56,63

86,012-72,66= 13,352

30,47-0,1=30,37

56,22-47,02=9,20

• Համեմատեք տասնորդական կոտորակնրը

32,25  <  65,214

23,14 < 23,56

58,196 < 58,200
78,36 > 77,55

47,654 < 47,655

0,005 > 0,001

Երկու որբեր,
      Քուր ու ախպեր,
      Կորա՜ծ գընում են հեռու.
      Արևը վառ,
      Ճամփեն երկար,
      Ոչ աղբյուր կա, ոչ առու:

Քույրը մեծ էր, ոնց որ լիներ
Կըհամբերեր արևին,
Բայց ախպերը փոքրիկ էր դեռ,
Չէր դիմանում ծարավին:

Գընում են, գընում, տեսնում են ճամփին
Կովի ոտնատեղ՝ մեջը լիքը ջուր:
«Քուրի՛կ ջան, քուրիկ, ես շատ եմ ծարավ,
Ի՜նչ կըլի թողնես խըմեմ մի պուճուր»:

— Չէ՛, ախպեր ջան, չէ՛, դու կով կըդառնաս,
Կովի կճղակի տեղից մի՛ խըմի.
Մի քիչ էլ կացի… քիչ էլ որ կենաս,
Առաջներըս պաղ աղբյուր կա հիմի:

      Երկու որբեր,
      Քուր ու ախպեր,
      Գընո՜ւմ, գընում են հեռու.
      Արևը վառ,
      Ճամփեն երկար,
      Ոչ աղբյուր կա, ոչ առու:

Գընում են, գընո՜ւմ, տեսնում են ճամփին
Ձիու ոտնատեղ՝ մեջը լիքը ջուր:
«Քուրի՛կ ջան, քուրիկ, ես շատ եմ ծարավ,
Ի՞նչ կըլի թողնես խըմեմ մի պուճուր»:

— Չէ՛, ախպեր ջան, չէ՛, դու ձի կըդառնաս,
Ձիու սըմբակի տեղից մի՛ խըմի,
Մի քիչ էլ կացի, քիչ էլ որ կենաս՝
Մոտիկ մի զուլալ աղբյուր կա հիմի:

      Երկու որբեր,
      Քուր ու ախպեր,
      Գընո՜ւմ, գընում են հեռու.
      Արևը վառ,
      Ճամփեն երկար,
      Ոչ աղբյուր կա, ոչ առու:

Գընում են, գընում. տեսնում են ճամփին
Գառան ոտնատեղ՝ մեջը լիքը ջուր:
Փոքրիկ ախպերը էլ չի համբերում,
Քըրոջից թաքուն խըմում է պուճուր:

Քույրը մին էլ ետ է նայում,
Որ մի գառը մղկըտալի
Իր ետևից տըխուր մայում
Ու մայելով վազ է տալի:

Խեղճ Մանուշը վայ է տալիս,
Վայ է տալիս, լալի՜ս, լալի՜ս.
Բայց էլ ի՞նչ աներ,
Բայց էլ ո՞նց աներ…

      Երկու որբեր,
      Քուր ու ախպեր,
      Գառն ու աղջիկ մոլորված,
      Հեռու երկրում
      Տըխուր-տըրտում
      Գընո՜ւմ, գընում են կորած:

Սոված ու ծարավ գընում են, գընում.
Գընում են, գընո՜ւմ, չըգիտեն թե ուր.
Վերջապես մի հով անտառ են մըտնում,
Անտառի միջին մի զանգակ աղբյուր:

Կուշտ-կուշտ խըմում են էն սառը ջրից,
Հետո Մանուշը ծառն է բարձրանում,
Գառնիկ ախպերն էլ ծառերի տակին
Մուշ-մուշ արածում, արոճ է անում:

Իըիկվան պահին խըրխինջ ու քըրքիջ…
Լըցվում է հանկարծ անտառն աղմուկով.
Մոտիկ են գալի ձայները քիչ-քիչ…
Մոտիկ են գալի ծիծաղով, երգով…

Եվ ահա ոսկի սանձերց բըռնած
Բերում են ջըրեն ձիանքն արքայի:
Ամեհի ձիանքն աղբյուրից խըրտնած՝
Ծառս-ծառս են կանգնում ու մոտ չեն գալի:

Մըտիկ են տալի ծառայքը մեկ էլ,
Որ սիրուն մի ցոլք ջըրի մեջն ընկել,
Ու ջուրը քանի ալիք է տալի,
Նա էլ ջըրի հետ գընում է գալի:

Նայում են վերև: Ի՜նչ տեսնեն, աստվա՜ծ.
Մի հուր-հրեղեն, մի շարմաղ աղջիկ,
Ծառի ճյուղերին նազելի նըստած՝
Նայում է ներքև լըռիկ ու մընջիկ.

Մի սիրո՜ւն աղջիկ արմանք ու զարմանք:
Զարմանք է պատում խեղճ ծառաներին.
Տեր աստված, արդյոք ի՞նչ հըրաշք է սա,
Վայրի անտառում իջած էս ծառին:

— Ո՞վ ես, չըքնաղ, տեսի՞լք ես դու,
Թե՞ հողեղեն արարած.
Թե տեսիլք ես՝ կաց մի քիչ էլ,
Թե աղջիկ ես՝ արի ցած:
Ցած ե՛կ տեսնենք՝ ի՞նչպես եղավ,
Որ ծագեցիր դու մեզ մոտ.
Ի՞նչ ցավ է քեզ արդյոք բերել
Մեր աշխարհքը անծանոթ:

— Մեզ որբության ցավն է բերել
Ձեր աշխարհքը անծանոթ: —
Ձայն է տալի ծառի վըրից
Մեր Մանուշը ամաչկոտ: —
Մենք տուն չունենք, ոչ ապավեն
Էս լայն-արձակ աշխարհքում,
Մութն էլ հիմի շուտով կընկնի,
Վախենում ենք անտառում:

Ու ծառաները գառն ու աղջկան
Առնում են բերում պալատն արքայի:
«Ո՞վ ես դու, սիրուն, — հարցնում է արքան, —
Անբան գառան հետ ի՞նչ ես ման գալի»:

Կանգնում է աղջիկն էստեղ նորից նոր
Պատմում է, ինչ որ պատմեցի ես ձեզ.
Թե՝ ապրած կենաս, ահեղ թագավոր,
Մեր բանը, հապա՜, էսպես ու էսպես…

Թագավորն երբ որ լըսում է մին-մին՝
Ե՛վ շատ ցավում է, և՛ շատ հավանում.
Անում է նըրան իրեն թագուհին,
Յոթն օր, յոթ գիշեր հարսանիք անում:

Ու փառքի միջում, շըքեղ դահլիճում,
Լիքն ու երջանիկ ապրում է Մանուշ.
Գառնիկ ախպերն էլ ճոխ պարտեզներում
Արոտ է անում ու խաղում անուշ:

Պալատումը կար նախանձոտ ու չար
Մի պառավ կընիկ, հընուց աղախին.
Նախանձում է սա, թե ոնց պիտի գա
Մի որբ՝ թագուհի դառնա մեր գըլխին:

Մի օր էլ գալի, գըլուխ է տալի,
Առաջը կանգնում, կեղծավոր գովում.
«Արի քեզ տանեմ, սիրուն թագուհի,
Չըփ-չը՜փ լողացնեմ շարմաղ էն ծովում»:

Խաբում է, տանում, գցում ծովի մեջ,
Շորերը առնում, ետ բերում քաղաք,
Հագցընում իր սև, դարձվոր աղջըկան,
Պալատ ուղարկում թագուհու տեղակ:

Երեսը ծածկած թանձըր շըղարշով
Պալատ է մըտնում էն սուտ թագուհին,
Ու թագավորն էլ կասկած չի տանում,
Թե ով է եկել բազմել իր գահին:

Բայց ինչ են անում, ինչ որ չեն անում,
Չեն կարում էլ տուն բերեն Գառնիկին.
Մայում— էս ափից էն ափն է վազում,
Մայում — էն ափից ետ գալի կըրկին:

Ի՞նչ անենք սըրան, ո՞նց անենք սըրան.
Պառավն ու աղջիկ շատ միտք են անում.
Վերջը գալիս է դարձվոր թագուհին
Անկողին մըտնում, հիվանդ ձևանում:

Էլ թանկ ուտելիք, էլ ազնիվ մրգեր
Բերում են փըռում, խնդրում, աղերսում.
Մըտիկ չի տալի ոչ մեկի վըրա.
Վերջը Գառնիկի մըսիցն է ուզում…

«Բայց չէ որ, Մանուշ, քու եղբայրն է նա,
Ո՞նց ես նըրա միսն ուզում դու հիմա…»
— Ի՞նչ անեմ, ինձնից նա ազիզ հո չի՞.
Ես որ մեռնում եմ, թող նա էլ կորչի…

Ասում է, ճըչում. «Վա՜յ, մեռա՜, աման…»
Ու թագավորը տալիս է հրաման.

      «Կըրակ վառեցեք,
      Դանակ սըրեցեք,
      Բերեք մորթեցեք
      Ախպեր Գառնիկին,
      Որ առողջ լինի
      Իր քույրը տիկին»:

Թագավորն էսպես պատվեր է տալի,
Պատվեր է տալի ու դուրս է գալի,
Գընում է ծովափ սաստիկ սրտնեղած,
Թե ո՜րքան Մանուշն անգութ է եղած…

Մայում է, լալիս Գառնիկ-Ախպերը,
Լացացնում է ժեռ ծովի ափերը,
Մի ափից բըռնած մյուս ափն է թըռչում,
Մարդկային լեզվով քըրոջը կանչում.

      — Քուրիկ ջան, քուրիկ,
      Կըրակ են վառում,
      Կըրակ են վառում,
      Դանակ են սըրում։
      Քուրիկ ջան, քուրիկ,
      Լըսի անդունդից,
      Օգնության հասի,
      Սպանում են ինձ։

Լըսում է արքան՝ տեղը քար կըտրած,
Եվ ալիքների միջիցը հանկարծ
Շատ ծանոթ մի ձայն՝ հեռո՜ւ, խո՜ւլ ու խոր
Կանչում է քնքուշ, կանչում է անզոր.

      «Ախպեր ջան, ախպեր,
      Անհեր ու անմեր,
      Անքուր ու ու անտեր
      Իմ Գառնիկ–Ախպեր.
      Դըժար է տեղըս,
      Ձենըս չեն լըսում,
      Ձենըս չեն լըսում,
      Ձեռըս չի հասնում։
      Ա՜խ, չար պառավը
      Սև արավ օրըս,
      Այժմ էլ կըսպանի
      Գառնիկ–Ախպորըս»։

Լըսում է արքան, պալատն է հասնում,
Պատռում է քողը թագուհու դեմքի.
Պատռում է, տեսնում… բայց ի՜նչ տեսնում,
Ո՜վ է իր գահին եղել թագուհի…

— Եկե՜ք, ձկնորսնե՜ր, ուռկան ձըգեցե՜ք,
Հանեցեք ծովից մեր լավ Մանուշին.
Եկեք, դահիճնե՜ր, ծովը ձըգեցեք
Կախարդ պառավին ու էս հըրեշին։

Էսպես բարկացած գոռում է արքան,
Ժողովուրդն ամեն թընդում է ցավից,
Գալիս է կանգնում, ձըգում է ուռկան,
Անմեղ Մանուշին հանում է ծովից։

Հանում է ծովից, գահին բարձրացնում,—
Կրկին թագուհի ու տիկնանց տիկին.
Գառնիկ–Ախպերն էլ անչափ խընդումից
Պատռում է իրեն ոչխարի մորթին,
 
Դուրս գալի, կանգնում սիրուն տղամարդ,
Ճակատը պայծառ, աչքերը վառ–վառ,
Ոչխարի տըկար մայունի տեղակ
Մարդկային լեզվով ազատ ու ճարտար։

Իսկ չար պառավին, իրեն աղջըկան,
Որ խաբել էին աշխարհ բովանդակ,
Վըզներից կապում ջաղացի քարեր,
Ձըգում են ծովի անդունդը անտակ։

      Երկու որբեր,
      Քուր ու ախպեր,
      Առած պատիվ, գահ ու թագ.
      Աշխարհքն էլի
      Խաղա՜ղ ու լի՜,
      Չարը թաղված ծովի տակ։

1905

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Բալլադից դուրս գրի՛ր անծանոթ բառերը, բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։
2. Ինչո՞ւ էին քույր ու եղբայր հայտնվել հեռու ճամփաներին և ո՞ւր էին գնում։
3. Քույրն ինչո՞վ էր բացատրում իր արգելքը, երբ եղբայրը ուզում էր ջուր խմել կովի կամ ձիու ոտնատեղից։
4. Ինչպե՞ս Մանուշը հայտնվեց թագավորական պալատում։
5. Ո՞վ էր պալատի չար կերպարը և ի՞նչ նենգ պլան իրագործեց նա։
6. Ինչպե՞ս թագավորն իմացավ ճշմարտությունը։
7. Ինչպիսի՞ն էր Մանուշը, բնութագրի՛ր նրան որպես քույր և որպես թագուհի։
8. Ինչո՞ւ Գառնիկը չկարողացավ դիմանալ ծարավին, իսկ Մանուշը դիմացավ։ Միայն տարի՞քն էր պատճառը։
9. Ի՞նչ է խորհրդանշում Գառնիկի՝ գառ դառնալը և վերջում նորից մարդու կերպարանք ստանալը։
10. Ինչո՞ւ էր պառավ աղախինը նախանձում Մանուշին։ Ի՞նչն է սովորաբար դրդում մարդկանց չար գործերի հեքիաթներում։
11. Դու ինչպե՞ս կպատժեիր չար պառավին ու նրա աղջկան։
12. Եթե հնարավորություն ունենայիր զրուցելու Գառնիկի հետ այն պահին, երբ նա պատրաստվում էր ջուր խմել գառան ոտնատեղից, ի՞նչ կասեիր նրան։
13. Նոր վերնագիր մտածի՛ր այս ստեղծագործության համար
14. Ի՞նչ է նշանակում «մարդկային լեզվով ազատ ու ճարտար» արտահայտությունը բալլադի վերջում։ Արդյո՞ք դա միայն խոսելու կարողության մասին է։
15. Բալլադը արձակ 7-8 նախադասությամբ պատմիր բլոգումդ։

Վարժություն 1. Բառերը լրացնել

Լրացրու բացակայող բառերը Present Perfect ձեւով (have/has + past participle):

1. I ____have finished___ (finish) my homework.
2. She ___has visited____ (visit) Paris twice.
3. They ____haven’t seen___ (not see) that movie yet.
4. We ___have eaten____ (eat) breakfast this morning.
5. He ___has written____ (write) three letters today.

Վարժություն 2. Դրական/բացասական փոխարինում

Փոխիր նախադասությունները բացասական ձեւի:

1. She has read the book. → __She hasn’t read the book._________________
2. They have finished their project. → __They haven’t finished their project._________________
3. I have met him before. → ___________________

Վարժություն 3. Հարցեր կազմել

Կազմիր հարցեր Present Perfect-ում՝ օգտագործելով տրված բառերը:

1. you / ever / be / to London
2. he / finish / his homework
3. they / see / this film

Վարժություն 4. Ճշմարիտ/կեղծ

Ստուգիր նախադասությունների ճիշտությունը. Եթե սխալ է՝ ուղղիր այն:

1. I have went to Italy last year.
2. She has never eaten sushi.
3. We has visited the museum.

Վարժություն 5. Բառերը վերափոխել

Տրված բացականչերը վերափոխիր Present Perfect ձեւի:

1. (read) → I _______ that book.
2. (see) → She _______ that movie.
3. (do) → They _______ their homework.