Month: April 2026

Կրկնություն

Դասարանական աշխատանք

1․ Նայիր դիագրամին և ընտրելով ճիշտ պատասխանները՝ լրացրու աղյուսակը:

ԱռարկաԱշակերտների թիվը
Քիմիա16
Հանրահաշիվ12
Ինֆորմատիկա34
Հայոց լեզու47

2. Կազմիր սյունակաձև դիագրամ հետևյալ տվյալներով․ Հայաստանի տարածքի մակերեսը մոտավորապես 29000 կմ^2 է, Վրաստանինը՝ 70000 կմ^2, Բելառուսինը՝ 208000 կմ^2, Մոլդովայինը՝ 34000 կմ^2։

29000Հայաստան,34000 Մոլդովա,70000Վրաստան,208000Բելառուս

3․ Երկրագնդում ապրող մարդկանց  47 % -ի արյան խումբը 0-ն է, մոտ 33%-ինը А-ն է, մոտ 17 % -ինը՝ B-ն է և մոտ 3 % -ն ունի ամենահազվագյուտ արյան խումբը՝ АВ-ն:

Կազմիր այդ տվյալներին համապատասխանող շրջանաձև դիագրամը:

4․ Աշխարհամասերն ունեն մոտավորապես հետևյալ մակերեսները․ Ավստրալիան և Օվկիանիան՝ 9 մլն քառ․ կմ, Ասիան՝ 44 մլն քառ․ կմ, Անտարկտիդան՝ 14 մլն քառ․ կմ, Աֆրիկան՝ 30 մլն քառ․ կմ, Եվրոպան՝ 10 մլն քառ․ կմ, Ամերիկան՝ 42 մլն քառ․ կմ։ Կազմիր այս տվյալները պատկերող շրջանաձև դիագրամ։

5․ Աղյուսակում ներկայացված են էլեկտրական ջրադաքացուցիչում ջրի տաքանալու տվյալները․

Ջերմաստիճանը1530456080100959085
Ժամանակը՝ րոպեներով012345678

Կազմիր ջրի ջերմության փոփոխության գրաֆիկը և պատասխանիր հետևյալ հարցերին․

ա) Ո՞ր պահին է անջատվել ջրատաքացուցիչը

5 րոպեից հետո

բ) Որքա՞ն է եղել ջրի առավելագույն ջերմաստիճանը

100

գ) Որքա՞ն է եղել ջրի նվազագույն ջերմաստիճանը

15

դ) Որքանո՞վ է փոխվել ջրի ջերմաստիճանը առաջին 5 րոպեի ընթացքում

100-15=85

6. Քանի՞ ելք ունի այն պատահական փորձը, երբ միաժամանակ նետվում է երկու մետաղադրամ։

4 փորձ

7․ Խաղոսկրը(զառը) գցել են 17 անգամ։ «1», «2», «3», «5», «6» թվերը բացվել են համապատասխանաբար 3, 2, 4, 4, 1 անգամ։ Ինչի՞ է հավասար 4 բացվելու հաճախականությունը։

17 – (3 + 2 + 4 + 4 + 1) = 17 – 14 = 3

3/7

8․ Հայտնի է, որ 100 լամպից 5-ը խոտան են լինում։ Որքա՞ն է խոտան լամպ գնելու հավանականությունը։

5/100 = 1/20 = 0.05

9․ Տուփում կա 8 կարմիր, 8 սպիտակ և 4 սև գնդիկ։ Տուփից հանում են մի պատահական գնդիկ։ Որքա՞ն է այն բանի հավանականությունը, որ գնդիկը կլինի՝

8 + 8 + 4 = 20

 ա) սպիտակ

8/20 = 2/5 = 0.4

 բ) սև

4/20 = 1/5 = 0.2

 գ) կարմիր

8/20 = 2/5 = 0.4

10. Դու վերցնում ես մի թերթիկ 150 համարակալված թերթիկների տրցակից։ Ինչի՞ է հավասար այն բանի հավանականությունը, որ վերցված թերթիկի համարը կլինի 99։

Լրացուցիչ առաջադրանք

1․ Զամբյուղում կա 2 կանաչ և 3 կարմիր խնձոր։ Զամբյուղից մեկ պատահական խնձոր են վերցնում։ Ի՞նչ հավանականություն կա, որ այդ խնձորը՝

ա) կարմիր է

3/5

բ) կանաչ է

2/5

գ) դեղին է

0/5

2. Խաղոսկրը (զառը) գցելիս որքա՞ն է կենտ թիվ բացվելու հավանականությունը։

3/6

3․ Դպրոցում քննություն է։ Սեղանին 20 հարցատոմս է դրված։ Աշակերտը չի սովորել միայն մեկ հարցատոմսի հարցերը և շատ է ուզում, որ իրեն այդ հարցատոմսը չընկնի։ Ինչի՞ է հավասար այն բանի հավանականությունը, որ նա երջանիկ հարցատոմս կվերցնի։

1/20 = 5%

4*․ Պահանջվում է պատրաստել սպիրտի և ջրի խառնուրդ, որում ջուրը և սպիրտը ունեն 1 ։ 4 հարաբերություն։ Քանի՞ լիտր ջուր և քանի՞ լիտր սպիրտ պետք է վերցնել 10 լիտր այդպիսի խառնուրդ ստանալու համար։

1:4 = 5

10 : 5 = 2

1 x 2 = 2

4 x 2 = 8

Կրկնություն

Հարաբերությունն արտահայտիր սովորական կոտորակի տեսքով, եթե հնարավոր է՝ կրճատիր։

ա) 8 ։ 32 = 1/4

բ) 15 : 50 = 3/10

գ) 2 : 40 = 1/20

դ) 100 : 25 = 4

2․ Յոթերորդ դասարանում կա 36 աշակերտ, որոնցից 9-ը տղա են, իսկ մնացածը՝ աղջիկ: 

 Որքա՞ն է տղաների թվի հարաբերությունը աղջիկների թվին: 

36-9=27

9:27=1/3

3․ Հաշվիր արտահայտության արժեքը․ 

500 • (m – m) + 7 = 7

4․ 1 վայրկյանը 1 րոպեի ո՞ր մասն է կազմում։

1/60

5․ Հաշվիր համեմատության անհայտ անդամը:

ա) 3/5 = 9/r

r= 45

բ) 1/6 = a/42

a= 7

գ) 8/x = 16/28

X= 8×28:16

X=14

դ) b/9 = 1/3

b= 3

6․ Արդյո՞ք 8/1 = 48/24 հավասարությունը կազմում է ճիշտ համեմատություն։

ա) այո

բ) ոչ

7․ Նշիր ճիշտ համեմատություն կազմած հավասարությունները

ա) 30 ։ 15 = 10 : 3

բ) 10 : 4 = 110 : 44

գ) 3 : 11 = 100 : 40

դ) 30 : 12 = 10 : 4

ե) 10 : 3 = 100 : 40

8․ Հաշվեք արտահայտության արժեքը․

3/4 ։ 1/4 + 7/2 • 4 = 17

9․ Հետևյալ մեծություններից որո՞նք են ուղիղ համեմատական․

ա) անցած ճանապարհը և արագությունը, եթե ժամանակը հաստատուն է

բ) եռանկյան կողմը և պարագիծը

գ) ուղղանկյունանիստի ծավալը և բարձրությունը, եթե հիմքի մակերեսը հաստատուն է

դ) մարդու տարիքը և հասակը

10․ x և y մեծությունները հակադարձ համեմատական են․

(լրացրու դատարկ վանդակը)

x452
y151230

Գտիր y=k/x հավասարման մեջ համեմատականության գործակիցը։

k= 4×15=60

60:30=2

11․ Գտիր համեմատականության գործակիցը y=17x հավասարման մեջ։

k=17

12․  Մի քաղաքից մյուսը գնալիս մեքենայի արագությունն ու ծախսած ժամանակը ուղի՞ղ, թե՞ հակադարձ համեմատական են։ 

ա) ուղիղ համեմատական են

բ) հակադարձ համեմատական են

 13․ Սովորական կոտորակը գրիր տոկոսի տեսքով

ա) 45/100 = 45%

բ) 13/100 = 13

գ) 2/10 = 20%

դ) 50/50 = 100 %

ե) 15/25= 60%

14.  Ուղղանկյան պարագիծը 900մ է։ Գտիր նրա պարագծի 20%-ը։

900:100×20=180

15. Գտիր թիվը, եթե հայտնի է, որ նրա

ա) 20%-ը հավասար է 100-ի

100×100:20= 500

բ) 30%-ը հավասար է 150-ի

150×100:30=500

գ) 110%-ը հավասար է 440-ի

440×100:110=400

դ) 7%-ը հավասար է 28-ի

28×100:7=400

16. Թվի ո՞ր մասն է կազմում 26%-ը:

26:100=13/50

17.  Հաշվիր 

ա) 5000-ի 10%-ը

5000×10:100= 500

բ) 500-ի 25%-ը

500×25:100= 125

գ) 200-ի 100%-ը

200×100:100= 200

դ) 450-ի 30%-ը

450×30:100= 135

18. Քանի՞ սմ է 1 կմ-ը։

1կմ=100000սմ

19. Հողակտորի հատակագծի մասշտաբը 1 ։ 5000 է։ Ինչքա՞ն կլինի հողակտորում երկու կետերի հեռավորությունը, եթե համապատասխան կետերի հեռավորությունը հատակագծում հավասար է՝

ա) 5 սմ-ի

5×5000=25000=250

բ) 15 սմ-ի

15×5000=75000=750

գ) 70 սմ-ի

70×5000=350000=3500

20.  Քարտեզի մասշտաբը 1 : 700․000 է: Տեղանքում երկու քաղաքների միջև հեռավորությունը 28 կմ է:

Որոշիր այդ քաղաքների հեռավորությունը քարտեզի վրա:

28=2800000

2800000:700000=4

МЕСТОИМЕНИЕ

Ответьте на вопросы, употребляя слова из скобок.

  1. Чья это книга? (мой) — Это моя книга.
  2. Чьи это карандаши? (наш) – Это наши карандаши
  3. Чьё это письмо? (мой) – Это моё письмо
  4. Чьи учебники лежат на столе? (твой) – Это твои учебники лежат на столе
  5. О чьих друзьях вы говорите? (свои) – Мы говорим о своих друзьях
  6. К чьим друзьям вы ездили в гости? (свои) Мы ездили в гости к своим друзьям.
  7. Чей это дом? (их) – Это их дом.
  8. В чьём доме вы сейчас живёте? (его) –Мы сейчас живём в его доме.
  9. Чей завтра день рождения? (её и мой) – Завтра её и мой день рождения.
  10. С чьими братьями ты познаомилась? (его) – Я познакомилась с его братьями.
  11. К чьей подруге она поехала? (свой)-Она поехала к своей подруге.

Подчеркните притяжательные местоимения и задайте к ним вопросы.

  1. Это моя книга. — Чья это книга
  2. Петя взял мой учебник. — Чей учебник взял Петя
  3. Мила очень любит свою сестру. — Чью сестру любит Мила
  4. Я никогда не видела твоих родителей. — Чьих родителей ты никогда не видела
  5. Вот наш дом. — Чей это дом
  6. Это их вещи. — Чьи это вещи
  7. Мои родители знают его родителей. — Чьи родители знают чьих родителей
  8. Её друзья живут в Киеве. — Чьи друзья живут в Киеве
  9. Учитель не понял их вопрос. — Чей вопрос не понял учитель
  10. Мы там видели всех своих друзей. — Чьих друзей вы там видели

No title

181. Տրված նախադասության հիման վրա երկու պատմություն հորինի´ր, որոնցից մեկում դա ուղղա¬կի հասկացվի, մյուսում՝ փոխաբերաբար:Կատվի դեմ մուկ է, մկան ղեմ՝ կատու:

Ուղղակի իմաստով

Մառանում մուկն ու կատուն մշտական կռվի մեջ էին։ Մուկը զգույշ էր, որ չընկնի ճանկերը, իսկ կատուն դարանակալում էր՝ սպասելով հարմար պահի։ Այստեղ ամեն ինչ պարզ էր. կատվի համար դա որս էր, մկան համար՝ մահացու վտանգ։

Փոխաբերական իմաստով

Գոռոզ նախարարը ստորադասների հետ վարվում էր որպես տեր ու տիրակալ։ Սակայն թագավորի մոտ կանչվելիս նա դառնում էր խեղճ ու կատարող։ Իրենից թույլերի համար նա «կատու» էր, բայց ուժեղի դիմաց վերածվում էր սովորական «մկան»։

182. Նախադասությունից հանի´ր այն բառերն ու բառակապակցու թյունները, որոնք պատասխանում են փակագծում տրված հարցին:Մի հարուստ մարդ իր փոքրիկ խանութում արդար մեղր էր ծախում: (ինչպիսի՞, ո՞ր)Փաթեթում բամբուկե փորագրված գավազան էր, փոքրիկ, ասեղնագործ թասակ և սև ու դեղին թիկնոց, որի լայն օձի¬քի վրա ապշեցուցիչ գեղեցիկ նախշեր էին գործված: (ինչպի¬սի՞, ո՞ր)Մեզնից ոչ հեռու կանգնած մատղաշ ծառըր կորացել էր, իսկ նրա կատարից հաստ օղակով կախված լիանայի վրա մի թռչուն էր թաոել: (որտե՞ղ)Բեոնատարները նշանակված ժամից մեկուկես ժամ շուտ եկան: (ե՞րբ)Մի րոպե լիանայի վրա նստած մնալուց հետո թռչունը ցած թռավ ու առաջ շարժվեց տարօրինակ, մեծ ցատկերով, անհետացավ քարերի մեջ: (ե՞րբ, որտե՞ղ)Այդ ընթացքում ծառի գագաթը բարձրացած որսորդը երկար պարաններով երկու մեծ պարկ իջեցրեց, որոնց մեջ չղջիկներն էին: (ե՞րբ, որտե՞ղ)Առավոտ ծեգին հավաքեցինք մեր հանդերձանքը և ճամփա ընկանք: (ե՞րբ, ի՞նչր)

Մարդ խանութում մեղր էր ծախում:

Փաթեթում գավազան էր, թասակ և թիկնոց, որի օձիքի վրա նախշեր էին գործված:

Ծառը կորացել էր, իսկ լիանայի վրա մի թռչուն էր թառել:

Բեռնատարները եկան:

Թռչունը թռավ ու առաջ շարժվեց ցատկերով:

Որսորդը պարաններով պարկեր իջեցրեց, որոնց մեջ չղջիկներն էին:

Հավաքեցինք և ճամփա ընկանք:

183. Զույգ նախադասությունները տրված բառերից յուրաքանչյուրով միացրո´ւ, բարդ նախադասություն դարձրո´ւ:ա) Այնքան … որ, բ) երբ, գ) և:Թագավորի ձայնը նվազում է: Պալատականները նրան չեն կարողանում լսել:

ա) Թագավորի ձայնը այնքան նվազում է, որ պալատականները նրան չեն կարողանում լսել:

բ) Երբ թագավորի ձայնը նվազում է, պալատականները նրան չեն կարողանում լսել:

գ) Թագավորի ձայնը նվազում է, և պալատականները նրան չեն կարողանում լսել:

184. Տրված բառերն այբբենական կարգով դասավորի´ր:Երբեէ, որևէ, այժմյան, դաստիարակ, գաղտնի, ելևէջ, ար- դուկ, երբեք, գզվռտոց, երախտիք, որևիցե, զվարթ, ականջօղ, բերրի, օրրան, տարրական, մրրիկ, թղթակից, զարթնել, հեքիաթասաց:

Ականջօղ

Այժմյան

Արդուկ

Բերրի

Գաղտնի

Գզվռտոց

Դաստիարակ

Ելևէջ

Երախտիք

Երբեք

Երբևէ

Զարթնել

Զվարթ

Թղթակից

Հեքիաթասաց

Մրրիկ

Յուրաքանչյուր

Որևէ

Որևիցե

Տարրական

Օրրան

185. Խոսքը փոխի´ր ըստ օրինակի (ուղղակի խոսքը դարձրո´ւ անուղղակի):Օրինակ ՝ 1. Մայրս ինձ հարցրեց.— Որ տե՞ղ ես պահել մեր կախարդական շղթան:Մայրս ինձ հարցրեց, թե ո´րտեղ եմ պահել մեր կախար¬դական շղթան:Աղվեսն ագոավին խնդրեց.— Ագռա՜վ քույրիկ, երգիր, որովհետև շատ լավ ես երգում:Արջն աղվեսին ասում էր.— Դու աշխարհի ամենասիրուն աղվեսն ես:Պապս ասաց.— Իմ իմացած միակ լեզուն հայերենն է:Պապս ասաց.— Ես շատ լավ էլ խոսում եմ ծառ ու ծաղկի հետ էլ, կեն- դանիների հետ էլ:Պապս ավելացրեց.— Չգիտեմ, նրանք քանի լեզու գիտեն, բայց իմ հայերենը շատ լավ հասկանում են:

Աղվեսն ագռավին խնդրեց, որ երգի, որովհետև նա շատ լավ է երգում:

Արջն աղվեսին ասում էր, որ նա աշխարհի ամենասիրուն աղվեսն է:

Պապս ասաց, որ իր իմացած միակ լեզուն հայերենն է:

Պապս ասաց, որ ինքը շատ լավ էլ խոսում է և՛ ծառ ու ծաղկի, և՛ կենդանիների հետ:

Պապս ավելացրեց, թե չգիտի՝ նրանք քանի լեզու գիտեն, բայց իր հայերենը շատ լավ հասկանում են:

186. Ձեր դասարանում եղած ամենածիծաղելի դեպքերից մեկը գրավոր պատմի´ր:

Մի օր մեր դասարանում շատ ծիծաղելի դեպք պատահեց։ Մայրենիի դասի ժամանակ ընկեր Սոֆիան դիմեց Կարենին, որը, ինչպես միշտ, չէր սովորել դասը, ու հարցրեց.
— Կարեն, ո՞վ է Մխիթար Սեբաստացին։

Կարենը, որ չգիտեր ճիշտ պատասխանը, բայց չէր ուզում լռել, մի պահ մտածեց ու շատ վստահ ասաց
— Տիար Բլեյանը։

Դասարանը սկսեց ծիծաղել, իսկ Կարենը, տեսնելով բոլորի արձագանքը, շփոթվեց ու արագ ուղղեց իրեն.
— Չէ, ներողություն, ընկեր Քնարիկը։

Այդ օրվանից բոլորս հիշում ենք Կարենի այս պատասխանը, որը դարձավ մեր դասարանի ամենազվարճալի պատմություններից մեկը։

187. Ձեր դասասենյակի մասին գրավոր պատմի´ր (ինչպիսի՞ն է, ինչպե՞ս է կահավորված, դեպի ո՞ւր են նայում պատուհանները, ինչպե՞ս եք պահում ձեր սենյակը, ի՞նչ կուզենայիք ավելացնել, փոխել և այլն) և վերնագրի´ր:

188. Բառերը ղասավորի´ր այբբենական կարգով:Դափնեվարդ, դժոխք, դյուցազն, դաշույն, դողդոջուն, դա¬դար, դարձյալ, դողդոջյուն, դաղձ, դաշունահար, դողէրոցք, դյուրընթեռնելի, դդում, դյութել, դժվարըմբռնելի, դարպասապահ, դժգույն, դղրդյուն:

Դադար

Դաղձ

Դաշույն

Դաշունահար

Դափնեվարդ

Դարպասապահ

Դարձյալ

Դդում

Դժգույն

Դժոխք

Դժվարըմբռնելի

Դղրդյուն

Դողդոջյուն

Դողդոջուն

Դողէրոցք

Դյութել

Դյուրընթեռնելի

Դյուցազն

189. Կազմի´ր բառակապակցություններ՝ հարցում արտահայտող բառը գոյականներով փոխարինելով:Կարոտել ո՞ւմ, ինչի՞ն:Պաշտպանել ո՞ւ՞մ, ի՞նչը:

Կարոտել ո՞ւմ, ինչի՞ն. Կարոտել մայրիկին, կարոտել հայրենի տանը:

Պաշտպանել ո՞ւմ, ի՞նչը. Պաշտպանել ընկերոջը, պաշտպանել հայրենիքը:

190. Տրված բարդ բառերի առաջին արմատները փոխելով՝ նոր բարդ բառեր ստացի´ր:Վարդագու յն, ճերմակահեր, օձաձև, արշավախումբ, անաչյա, շիկահեր, շղթայակապ:

Վարդագույն — Երկնագույն 

Ճերմակահեր — Ալեհեր 

Օձաձև — Շրջանաձև 

Արշավախումբ — Պարախումբ

Անաչյա — Սևաչյա

Շիկահեր — Թուխահեր

Շղթայակապ — Ձեռնակապ 

Ուղիղ և հակադարձ կախումներ

Ուղիղ կախման դեպքում կազմում ենք հարաբերություն

a/b=c/x

x=bc/a

Հակադարձ կախման դեպքում կազմում ենք արտադրյալ

ab=cx

x=ab/c

Առաջադրանքներ

      1․ 3 կգ խնձորն արժե 1200 դրամ։ Որքա՞ն պետք է վճարել 7 կգ խնձորի համար։

5 մետր կտորից կարելի է կարել 2 զգեստ։ Քանի՞ մետր կտոր կպահանջվի 8 այդպիսի զգեստ կարելու համար։

5:2=2,5   8×2,5=20

 

Հեծանվորդը 2 ժամում անցնում է 24 կմ։ Քանի՞ կիլոմետր կանցնի նա 5 ժամում, եթե շարժվի նույն արագությամբ։

24:2=12

12×5=60

200 գրամ շաքարավազով կարելի է պատրաստել 10 բլիթ։ Որքա՞ն շաքարավազ է անհրաժեշտ 25 բլիթ պատրաստելու համար։

200:10=20

25×20=500

Քարտեզի վրա 2 սմ-ին համապատասխանում է 50 կմ իրական հեռավորություն։ Որքա՞ն է

իրական հեռավորությունը երկու քաղաքների միջև, եթե քարտեզի վրա դրանց հեռավորությունը 6 սմ է։

50:2=25

6×25=150

 Բանվորը 4 օր աշխատելու համար ստացավ 32,000 դրամ։ Որքա՞ն կստանա նա 10 օր աշխատելու դեպքում։

32000:4=8000

10×8000=80000

15 m^2 մակերեսը ներկելու համար ծախսվում է 3 կգ ներկ։ Որքա՞ն ներկ կծախսվի 40 m^2 մակերեսը ներկելու համար։

3000:15=200

200×40=8000

Տպագրական մեքենան 5 րոպեում տպում է 150 էջ։ Քանի՞ էջ կտպի մեքենան կես ժամում (30 րոպեում)։

150:5=30

30×30=900


Հակադարձ համեմատական կախում

  1. 4 բանվորը պատը կարող են կառուցել 15 օրում։ Քանի՞ օրում կկառուցեն նույն պատը 6 բանվորը։

15×4=60

60:6=10

  1. Մեքենան 80 կմ/ժ արագությամբ քաղաքից քաղաք հասնում է 3 ժամում։ Քանի՞ ժամում կհասնի նա, եթե արագությունը դարձնի 60 կմ/ժ։

3×80=240

240:60=

  1. Ունեցած կերը 20 հավին բավականացնում է 30 օր։ Քանի՞ օր կբավականացնի նույնքան կերը 25 հավին։

20×30=600

600:25=24

  1. Որոշակի գումարով կարելի է գնել 12 տետր, որոնցից յուրաքանչյուրն արժե 150 դրամ։ Քանի՞ տետր կարելի է գնել նույն գումարով, եթե մեկ տետրի գինը լինի 200 դրամ։

12×150=1800

1800:200=9

  1. 3 խողովակը ավազանը լցնում են 8 ժամում։ Քանի՞ ժամում կլցնեն ավազանը 4 այդպիսի խողովակները։

8×3=24

24:4=6

  1. Հեծանվորդը 12 կմ/ժ արագությամբ ճանապարհն անցավ 40 րոպեում։ Քանի՞ րոպեում նա կանցնի նույն ճանապարհը, եթե ընթանա 15 կմ/ժ արագությամբ։

12×40=480

480:15=32

  1. Դասագրքերը դարակների վրա տեղավորելիս, եթե ամեն դարակում դնենք 20 գիրք, կզբաղեցվի 6 դարակ։ Քանի՞ դարակ կզբաղեցվի, եթե ամեն դարակում դնենք 30 գիրք։

20×6=120

120:30=4

Դեպի լյառը Մասիս

Նա դուրս եկավ տնից առավոտվա ծեգին,
Իր ետևից կամաց դուռը փակեց,
Վերջին անգամ նայեց իր տնակին —
Եվ քայլերը ուղղեց դեպի բաղերը։—
5Ցուրտ էր։— Արևը դեռ հորիզոնից
Նոր էր փռել աղջամուղջը վաղընջական,
Եվ վաղ առավոտի ծիրանեգույն ֆոնին
Հեռվում երևում էր Մասիսը՝ կապույտ շղարշ հագած…
․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․
10․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․ ․
Գիշերը չէր քնել։— Քրքրել էր թղթերը,
Երկար թերթել թերթերը բազմաթիվ.—
Օրագրեր, գրքեր, ձեռագրեր,
Գրություններ՝ մնացած դեռ Դորպատից։
15Կյանքի նման իր բարդ, խառնիխուռը, լիքը,
Իր խոհերի նման բազմապիսի,
Խոհեր՝ ուղղած դեպի սերունդները գալիք,
Ծրագիրներ՝ կիսատ, կամ սկսված հազիվ,—
Ո՞ւմ էր թողնում բոլորը, ո՞ր սիրեցյալ սանին,
20Որպեսզի վաղը նա այդ թերթերից
Գուրգուրանքով հաներ իր խոսքը կենդանի
Եվ խնամքով հանձներ տպագրյալ գրին…
Եվ նամակնե՜ր ապա… Այդ թերթերը դեղին,
Ծածկած հաճախ գրով գոթական—
25Այդ չէ՞ր միթե հախուռն իր օրերի ուղին,
Իր խոհերի, գործի ու տքնաջան
Մաքառումի՝ ընդդեմ իր գոյության չարքաշ…
Օ՜, անպտուղ վաստակ ու տքնություն երկար,
Գոսն օրերում — ոգու հոգնություն ե՛ղկ,—
30Անտեսնելի գալիք ու կապարե ներկա,
Անհորիզոն կյանքի կապարե ե՛րգ…

Գիշերը երկար նա նստած
Քրքրել էր իր հին նամակները բազում.—
Մոռացության փոշին էր նրանց վրա նստած,
35Եվ թվում էր՝ հեռու մի երազում
Նա տեսնում է կրկին իր օրերը,
Հորձանուտը նրանց անօրինակ —
Այդ դեղնավուն թերթերը, այդ զանազան գրերը՝
Ի՜նչ ըղձերով արդյոք հորինած…
40Նամակների դեզում կային խստաբարո
Գրություններ՝ շեշտով խրատական,
Ինչ-որ ուրիշ կյանքի ընթացք բարբառող,—
Գրություններ կային, որոնք, սակայն,
Նշում էին նրան ուղի նվաստ,
45Գծում դժնի ընթացք ասիացու,
Եվ հորդորում էին քայլով զգաստ
Ընթանալ կամոքն աստուծո՝
Խոնարհությա՛ն շավղով, առաքինության,
Դարերով սրբագործյալ հեզության,
50Որ ժողովուրդը լինի, ինչպես հնում —
Չարքաշ, աստվածավախ ու արդար։—
Սակայն նամակների դեղին դեզերում,
Ծալքերում նրանց փոշաբույր
Հանկարծ աչքին ընկավ մի գրություն գերող՝
55Մի փոքրիկ թերթ կապույտ։—
Ինչպես ցողն է լինում ծաղիկների վրա՝
Թափանցիկ, վաղընջական ու գերող —
Այդ թերթիկը կապույտ ալեկոծեց նրան
Հուշերով՝ չճաշակած մի քաղցրություն բուրող…
60Հիշեց։— Ե՞րբ էր արդյոք։— Դեռ ինքը՝ երիտասարդ՝
Լցված երազներով ու հույզերով,
Երևանից մինչև այն եզերքը հասած՝
Բռընկվեց անկարելի մի սիրով…
Մռայլ հեռուներից եկած մի աբեղա,
65Ընտելացած խոհեմ երազի ու կյանքի —
Զգեցած սուրբ վարքի խստաբարո ուրար —
Դեմ հանդիման եկավ այդ տենչանքին անգին…
Եվ հանկարծ — այնքա՜ն պայծառ,
Կարծես այսօր լիներ, հենց հիմա —
70Պատկերացավ նրան այդ անցյալը
Մի տեսիլի նման։—
Կանգնեց իր դեմ աղջիկը․— ոսկե գիսակներով,
Աչքերով, որպես երկնակամար,
Աստվածածնի նման պսակավոր,—
75Ի՜նչ մեղսական ու հույլ տենչանքների համար
Բուսած, ինչպես ծաղիկ, անուշ ու անգրկելի…
Երիտասարդ էր, կուրծքը հեշտանքով լի,
Բարակ մատներն ինչպես սիրո տավիղ․—
Մորմոքում էր իր սիրտը անհուն ցավից,
80Երբ դիտում էր պատկերն այդ մեղսալի…
Այդ ե՞րբ էր. երե՞կ էր, թե տարինե՜ր,
Տասնամյակնե՜ր առաջ… Եվ ե՞րբ անցավ…
Ժամանակը հետո փոշոտ պատնեշ հինեց —
Եվ ինքը ամբո՛ղջը մոռացավ։—
85Եվ ի՞նչ մնաց։— Այս թերթը ոսկերիզ,
Այս թերթիկը կապույտ, ինչպես անուրջը,
Ուր գրում է նա իր հրաժեշտի խոսքերը,
Այն ոսկեծամ աղջիկը — Շարլոտտա Շույլցը։—
Մի բաց-կապույտ թերթիկ, վերևը զարդարած
90Սուվենիրով խրթին ու մանրանկար,
Եվ գոթական սուրսայր նշաններով գրած
Ոտանավոր մի խեղճ ու անքանքար…
Ահավասի՛կ ամբողջը։— Երկա՜ր, երկա՜ր նայեց
Սուվենիրին նա նուրբ ու գրերին,
95Ուզեց ճմլել այդ թերթը, ինչ-որ մի տեղ պահել,
Կամ պատառոտել նվերը,—
Սակայն թողեց. թաղեց թերթերում ա՛յլ,
Կամքի վերջին ճիգով քերեց խոհերից,
Եվ սկսեց թերթել զգաստությամբ մռայլ
100Մյուս թերթերը հին։—
Եվ հետո, արդեն լուսադեմին,
Երբ մոտենում էր տնից հեռանալու ժամը —
Նա գզրոցից հանեց տետրակ մի հին,
Որ նայի նրան մի անգա՛մ էլ։
105Երկա՜ր, երկա՜ր նայեց նա տետրակին,
Հիշեց հանկարծ իր հորը, Երևանի բերդը,
Մորը հիշեց՝ պարթև ու արխալուղ հագին,—
Եվ սկսեց թերթել…
Նախ թերթում էր այնպես, աննպատակ,
110Հետո աչքին ընկավ մի բայաթի,
Սկսեց կարդալ մի հատված,
Հետո խորասուզվեց — և մինչև առավոտի
Շողն առաջին ընկավ սենյակից ներս —
Նա կարդում էր, կարդում էր, մոռացած, որ պիտի
115Շուտով թողնի ամբողջը և ելնի վեր…
Երկա՜ր, երկա՜ր կարդաց։— Մի երկու տեղ
Նկատեց փոքրիկ վրիպումներ
Եվ մատիտով ուղղեց։— Հետո թեթև
Այլ ուղղումներ արավ,— սակայն անվերջ
120Գիտակցության տակից, իր էության
Մութ խորքերից, ուր միտքը վախում էր թափանցել —
Տագնապալից աճում էր ահանման մի բան՝
Կասկածի պես անորոշ ու անձև…
Արդեն մոտենում էր առավոտը, և նա պիտի գնար,
125Սակայն կարդում էր դեռ,— և հանկարծ
Տագնապալից այն միտքը անհնար
Բարձրացավ, ցցվեց ուղեղում՝ զարմանալի ուռուցիկ ու պայծառ։—
Ի՞նչ է ասում այդ գիրքը և ի՞նչ է բարբառում․
Զուր չէ՞ արդյոք վատնել անհատնելի իր ձիրքը.
130Եվ չի՞ արդյոք եղել իր ողջանուծ հեռուն
Մի թիարան վատթար,— և այդ գիրքը՝
Իր արյունով, սրտի յուրաքանչյուր նյարդով,
Իր վերջին ճիգով հորինած —
Չէ՞ արդյոք խեղճության ու սխալի արդյունք՝
135Սերունդների երթին ի վնաս…
Վաղո՜ւց են չարաշուք այդ խոհերը խոցել
Անօգնական իր սիրտը,— սակայն ամեն անգամ
Հենց որ հանել է գիրքը և կարդացել —
Ինչ-որ անհուն մի բան,
140Զարմանալի մի բան՝ կարոտի
Ու թովչության նման անհասկանալի —
Ողողել է իր սիրտը և կոկորդում
Իբրև արցունք՝ հորդել… Օ՜, անձկալի
Ժամեր միայնությա՛ն, ընդվզումի՛, խոհի՛,
145Ոգու ըմբոստության ու կորովի,—
Ստեղծագործ մտքի թռի՛չք ամեհի՝
Ճգնության պես անձուկ ու թովիչ…
Եվ հայրենի բարբառը՝ որոտաձայն, հախուռն,
Ոգու անեղծ հրով սրբագործած,—
150Եվ խորախոց խոհերը տարիներում անդուռ —
Միթե սո՞ւտ է բոլորը և փորձա՞նք…
Միթե մո՞ւխ է բոլորը, ոգու սայթաքո՞ւմ,—
Եվ ամենը, որ եղել է կյանքում
Իր երազանքը սուրբ, իր ըղձանքը թաքուն —
155Անիմա՞ստ է եղել, ինչպես հորձանքով,
Գոսն օրերի դժնի հորձանուտով տարված
Թղթե չնչին նավակ կամ տաշեղ,—
Եվ իր կյանքը ամբողջ եղել է սին մի հարց՝
Աննպատակ ուղղած և ամպաշեն…
160Բայց ո՛չ. ի՛նչ էլ լինի — այնուամենայնիվ
Հո չի՞ ստում կարկաչն այս բարբառի,
Այս երգեցիկ գրքի երգանման ձայնը,
Որ դիպչելով կյանքի հազարամյա քարին՝
Պիտի ճեղքե այդ քարը, այդ ժայռակուռ պարիսպը
165Պիտի բանա թեկուզ փոքրիկ կածան,
Որ դպրությունն անցնի ու հորդանա, ինչպես
Ջինջ առուն է անցնում ջրանցքներով բացած։—
Ո՛չ, չի՛ ստում բարբառը.— ահավասի՛կ գարնան
Հեղեղների նման որոտում է իր դեմ,—
170Եվ նա կարդում է հափշտակված, կարդում է բարձրաձայն
Իսկ դուրսը — առավոտ է արդեն։—
Իսկ եթե չի՛ ստում այն կասկածը
Եվ ստո՜ւմ է այս գիրքը…— Նա
Տագնապասիրտ՝ գրքի նախաբանը բացեց,
175Մի-երկու տող կարդաց — և գազազած
Պատրաստվում էր արդեն շպրտել գիրքը դեն,—
Երբ աչքերի հանդեպ ահասաստ
Հառնեց, կանգնեց հանկարծ մի բարի դեմք…
Այդ նա՛ էր — ուսուցի՛չը։— Դեմքով բարի,
180Ե՛վ հարազատ, և՛ սառը, խստաբարո,
Բարեկամի նման մտերիմ,
Ե՛վ անհողդողդ, և՛ մեղմ, և՛ անսահման ներող —
Նայեց նրան մի պահ, աչքերը սևեռեց
Նրա հոգու խորքը — և մարմարի պես նուրբ
185Ձեռքը եղբայրաբար գրքի վրա դրեց
Եվ մրմնջաց հանգիստ.— Թո՛ղ, Խաչատու՛ր։—
Այնքան քնքու՛շ էր ձայնը — և, միևնույն պահին,
Ահասաստ էր, ինչպես մահվան պատգամ,—
Եվ նա հիշեց հանկարծ.— այն ցուրտ ճանապարհին
190Դեպի լյառը Մասիս — մի անգամ
Այդ միևնույն ձայնով նա՝ ուսուցիչը՝
Զսպեց իրեն, երբ ինքը մի գյուղացու
Ուզում էր սառցապատ ճանապարհից գցել,
Որովհետև այդ բութ գյուղացին
195Համոզել էր, թե ինքը գիտե ճանապարհը,
Բայց հասցրել էր իրենց անդունդի,—
Եվ այժմ, նու՛յն ձայնով, նա հորդորում էր հար
Անդավաճան մնալ իր ուխտին։—
Եվ նա մնաց։— Հապճեպ մի շարժումով
200Գիրքը ծալեց, դրեց արկղում ավանդական,
Հետո հավաքեց նամակները ու մի
Դառն հայացքով — երկա՜ր, վերջի՛ն անգամ
Դիտեց թղթերը, արկղը, պատերը սենյակի,
Արկղը փակեց, հագավ վերարկուն,
205Գլխարկը դրեց կռնատակին —
Եվ ելավ դուրս։—
Առավոտ էր արդեն։— Այգիների վրա
Արդեն փռել էր իր լույսը ծիրանեգույն
Արարատյան արևը — և հուրհուրան
210Առավոտվա միգում
Հեռուն, հորիզոնի վաղընջական ծիրում
Արթնանում էր Մասիսը վեհափառ,
Որպես լուսե ցնորք, որպես հեռու
Բարեկամ անդավաճան, կամ եղբայր։
213Գիշերը չէր քնել։— Հոգնած էր, վաստակած,
Խոհերը խառնիխուռը և վրդովյալ,—
Հոգնած էր ու տխուր,— երբ դուրս եկավ սակայն —
Առավոտվա վեհությամբ թովված՝
Զգաց հանկարծ իրեն այնքա՜ն թեթև,
220Եվ այնքա՜ն, այնքա՜ն թարմացած,
Որ ամե՛նը, ամե՛նը, որ մնում էր ետևը,
Իբրև ցնորք անցած —
Թվաց անգին ու քաղցր, հեռու ու անիրական,
Սրբագործված, ինչպես ոսկեղեն հուշ —
225Եվ նա քայլեց հաստատ, քայլով սովորական,
Ինչպես գնում են գործի, որ կարևոր է հույժ։
Դեմը — դաշտն էր անծայր, իսկ հեռվում — Մասիսը,
Լյառն այն վսեմ, որի ճանապարհով մի օր
Բարձրացել էր ինքը և սառցանիստ
230Գեղեցկությամբ գերվել։— Եվ այժմ, մենավոր
Նա գնում էր կրկին դեպի հեռուն այն լուրթ,
Դեպի լյառը անհաս ու վեհանիստ,—
Դեպի գագաթը բարձր, որ իր ժողովուրդը
Համարել է հավետ իր գոյության խորհուրդը,—
235Որ ճաշակե այնտեղ հավերժական հանգիստ…

Եղիշե Չարենցի «Դեպի լյառն Մասիս» պոեմը ուշ շրջանի խորհրդածություն է, որտեղ հեղինակը վերաիմաստավորում է Մասիսը որպես ազգային ոգու, տառապանքի և հավերժության մարմնացում։ Պոեմը ինքնաճանաչման և պատմական հիշողության վերադարձի ուղի է՝ ներթափանցված թախիծով ու մոնումենտալ պատկերներով։

Visiting a Doctor

Doctor: Good morning. How can I help you today?
Patient: Good morning, doctor. I’ve been feeling unwell for the past few days.

Doctor: I’m sorry to hear that. What symptoms do you have?
Patient: I have a headache, a sore throat, and a slight fever.

Doctor: Do you have a cough or runny nose?
Patient: Yes, I have a dry cough, but no runny nose.

Doctor: I see. How long have you had these symptoms?
Patient: Since Monday. It started with a sore throat, and then the fever appeared.

Doctor: Have you taken any medicine?
Patient: Just some paracetamol, but it didn’t help much.

Doctor: Let me check your temperature… Yes, you still have a mild fever. It looks like a viral infection.

Patient: Is it serious?

Doctor: No, nothing serious. You just need to rest, drink plenty of fluids, and take this medication.

Patient: Should I stay at home?

Doctor: Yes, it’s better to stay at home for a few days and avoid cold drinks.

Patient: Thank you, doctor.

Doctor: You’re welcome. If you don’t feel better in a few days, come back again.

Present Simple vs Present Continuous

Choose the correct form:

I usually ___feel___ (feel / am feeling) tired in the mornings.

Today I ___am feeling___ (feel / am feeling) much worse than yesterday.

The doctor ___is checking___ (checks / is checking) my temperature now.

She often ___has___ (have / is having) headaches.

I __am taking____ (take / am taking) medicine at the moment.

Modal Verbs (should / must / can)

You should drink more water.

You must  stay in bed if you have a fever.

Should I take this medicine twice a day?

You should not eat cold food.

You should come back if you don’t feel better.

Put the verbs in the past simple:

went to the doctor yesterday.

She felt very sick last week.

The doctor gave me some advice.

took the medicine in the morning.

We saw the doctor at 5 p.m

Rewrite the sentences:

I have a headache. → (yesterday)
 I ______________ had a headache yesterday.________________

The doctor is checking me now. → (usually)
 The doctor __________ usually checks me.____________

You should drink more water. → (negative)
You ______________ shouldn’t drink more water._______________

I visited the doctor. → (present perfect)
I _____________ have visited the doctor._________________

Find and correct the mistakes:

have a headache.

She doesn’t feel well.

saw the doctor yesterday.

He is taking medicine now.

You should rest more

Complete the sentences (Past Continuous)

was waiting in the waiting room when the doctor called me.

She was coughing all night.

The doctor was examining a patient at 10 a.m.

We were sitting in the clinic for two hours.

He was feeling worse in the evening.

Past Continuous vs Past Simple

was waiting when the nurse called my name.

She was sleeping when the pain suddenly started.

While the doctor was talking, I was listening carefully.

They were walking to the hospital when it started to rain.

was taking medicine when you called me.

Make negative sentences

I was feeling well.
 I ____________I wasn’t feeling well.______________

She was taking medicine.
She __________She wasn’t taking medicine.______________

They were waiting outside.
They _________They weren’t waiting outside.______________

Make questions

you / sleep / well last night?

 _________Did you sleep well last night?_________________

the doctor / examine / you?
_____________Did the doctor examine you?_____________

she / take / the medicine?
_____________Did she take the medicine?_____________

Complete with “while” or “when”

While I was waiting, the doctor was examining another patient.

The pain started while  I was walking home.

While she was resting, her phone rang.

He was coughing while he was talking

Error correction/Ուղղիր սխալները

I was waiting in the hospital.

She was feeling sick.

They were sitting in the waiting room.

He was taking medicine.

We did not understand  the doctor.

կրկնություն

1.Լուծել հավասարումը

x/4=8/3

3x=32

x=32/3

7/x=9/5

9x=35

x=35/9

8/x=2/3

2x=24

x=12

5/4=x/8

4x=40

x=10

10/5=x/2

5x=20

x=4

2.Կատարել գործողություն

4/3-1/3 x(4+3/4)=-3/12

(3/10+2/3)x 10/13=29/39

8 2/7+4 1/8-7 3/7=4,55/56

9 3/7+8 4/7-7 3/7=10,4/7

3.Լուծել հավասարումը

4(x+6)+ 2(x-7)=-8

4x+24+2x-14=-8

6x+10=-8

6x=-18

x=-3

6(x-2)=2(x-5)-6

6x-12=2x-10-6

6x-12=2x-16

4x=-4

x=-1

3(x+3)=8

3x+9=8

3x=-1

x=-1/3

2(x-3)-4(x-3)=6

2(x-3)=6
x-3=-3

x=0

6(x-2)-6(x-1)=-6

6x-12-6x+6=-6
-6=-6

5(x+3)=-25

5(x+3)=-25
x+3=-5
x=-8

4. 6տրակտոր  9 օրում  վարում են  216 հա տարածք: 4տրակտորը 4 օրում քանի հա կվարի: 5 տրակտորը քանի օրում  կվարի 200 հա տարածք:

219:9:6=4

4x4x4=64

200:(5×4)=200:20=10

 5. նկարում պատկերված են երեք շրջանագծեր։ Երկու փոքր շրջանագծերի կենտրոնների հեռավորությունը 8 սմ է։ Որքա՞ն է ամենամեծ շրջանագծի շառավիղը, եթե ամենափոքրինը 3 սմ է։

6. Կատարե՛ք բազմապատկում.

 ա) 65,103 ⋅ 10=651,03

 գ) 7,393 ⋅ 10000,=329

ե) –59,32 ⋅ 10=73930

 բ) 0,329 ⋅ 1000=99,9

 դ) 0,999 ⋅ 100=-593,2

 զ) –0,00018 ⋅ 100=-0,018

7. Կատարե՛ք բաժանում.

 ա) 35,707 ։ 10=3,5707

 դ) 2 ։ 10=0,0098

 է) –300 ։ 10000=0,001765

 բ) 0,98 ։ 100=0,2

ե) 673,1 ։ 1000=0,6731

 ը) –0,06 ։ 10=8,29

 գ) 1,765 ։ 1000=-0,03

 զ) 829 ։ 100=-0,006

Տեքստային խնդիրներ

1.Նավակի սեփական արագությունը 13կմ/ժ է,իսկ գետի հոսանքի արագությունը `3 կմ/ժ :Նավակը քանի  ժամում կգա և կվեռադառնա 65 կմ ճանապարհը  կանգնած ջրում:Քանի ժամում նավակը կգա գետի ափին գտնմվող մի նավամատույցից  մյուս նավամատույցը և կվերադառնա,եթե նրանց հեռավորությունը  64 կմ է:

65:13=5

13+3=16

64:16=4

13-3=10

64:10=6.4

4+6.4=10.4

2. Գյուղից մինչև քաղաք հեծանվորդը գնաց 4 ժ`20 կմ/ժ արագությամբ:

4×20=80

Ա)Որքան ժամանակում նա կանցնի վերադարձի ճանապարհը, եթե արագությունը մեծացնի 5 կմ/ժ-ով:

20+5=25

80:25=3.2

Բ) Որքան ժամանակում նա կանցնի վերադարձի ճանապարհը, եթե արագությունը փոքրացնի 4կմ/ժ-ով:

20-4=16

80:16=5

3.Գնացքը  360 կմ հեռավորությունը անցել է  4ժամում, իսկ ավտոբուսը` 90կմ-ը 2 ժամում:Ավտոբուսի արագությունը քանի անգամ է փոքր գնացքի արագությունից:

360:4=90

90:2=45

90:45=2

4. A վայրից B  վայր ,որոնց միջև հեռավորությունը 540կմ է, միաժամանակ ուղևորվեցին  երկու մեքենա` 90կմ/ժ և  60կմ/ժ արագություններով:

540:90=6

540:60=9

9-6=3

a)Երկրորդ մեքենան առաջինից քանի րոպե հետո կհասնի B վայր

b) B-ից քանի կմ  հեռու կգտնվի երկրորդ մեքենան` առաջին մեքենան B հասնելու պահին:

5.40-ից մինչև  400 բնական թվերի մեջ  20-ի բազմապատիկ քանի թիվ կա:

400-40=360

360:20=18

18+1=19

6.Գտնել  70-ի պարզ բաժանարարների քանակը:

1,2,5,7

7.Գտնել (34,78)  միջակայքին պատկանող բոլոր  ամբողջ թվերի քանակը:

8. Գտնել (-14,28)  միջակայքին պատկանող բոլոր  ամբողջ թվերի քանակը:

28-(-14)=42

9.Գտնել  3/4  և  5/8 թվերի գումարի հակադարձ թիվը:

8.11

10.Գտնել  3 հայտարարով բոլոր կանոնավոր կոտորակների գումարը:

1.3+2.3=1

11.72-ը բաժանել  4:5 հարաբերությամբ:

4+5=9

72:9=8

8×4=32

8×5=40

No title

  1. Образуйте краткую форму от данных прилагательных.

1) (хор́оший) сов́ет – совет хорош
2) (прекр́асный) поѓода –погода прекрасная
3) (уж́асный) велиќан – велиќан ужасен
5) (пол́езный) прод́укты – продукты полезны
6) (бл́изкий) кон́ец ур́ока –конец урока близок
7) (св́ежий) ид́ея –идея свежа
8) (гор́ячий) пес́ок –песок горяч
9) (вќусный) торт –торт вкуснь
10) (здор́овый) д́ети –дети здор́овы
11) (далёкий) путь –путь далек
12) (тр́удный) вопр́ос –вопрос друден
13) (прост́ой) сп́особ –способ прост
14) (н́изкий) потол́ок –поталок низок
15) (пуст́ой) стаќан –стакан пуст
16) (больн́ой) ребёнок –
17) (́узкий) корид́ор –
19) (своб́одный) вход –

2. От данных прилагательных образуйте краткую форму. Соедините их с наименованиями животных так, чтобы получилось сравнение.

Прилаѓательные: злой, м́удрый, см́елый пр́еданный, упр́ямый, гол́одный, молчал́ивый,
х́итрый, трусл́ивый, кол́ючий, с́ильный, зуб́астый.
Существ́ительные: соб́ака, зме́я, медв́едь, лев, волк, тигр, аќула, осёл, лис́а, з́аяц, ёж, р́ыба.